آرنج . و بازو و در همهء اين معانى گاهى مذكر هم آيد . ج : اذرع و ذرعان . و از دو دست گاو و گوسپند آنچه بالاى پاچه است . المثل : لا تطعم العبد الكراع فيطمع فى الذارع . و از دست شتر آنچه بالاى ساق باريك است . و همچنين از اسب و استر و خز . و نيز ذراع : داغ رش شتر . و صدر نيزه . و گز خواه از آهن باشد يا از چوب . و رجل واسع الذراع : يعنى مرد فراخ خو . و ضاق بالامر ذراعه يعنى سست و ضعيف شد طاقت او و از آن كار نجات نيافت . و ذراع الاسد : منزلى است مر قمر را و آن را الذراع نيز گويند . و هو منى على حبل الذراع يعنى او مستعد و حاضر است . و ذو الذراعين : لقب مالك بن حارث شاعر . و اولاد ذراع : سگان و خران . ذراع ( zarr ' ) ا . ع . شترى كه ماده را جهة گشنى به ذراع خود بخواباند . و خيك خرد كه آن را از جانب ذراع باز كرده باشند . ذرآنى ( zar ' niyy ) و ( zara ' niyy ) ص . ع . نمك نيك سپيد . ذراوة ( zor vat ) ا . ع . آنچه از چيزى برافتد . و ريزهء كاه و جز آن كه در وقت باد باد دادن گندم از وى جدا افتد . و ذراوة النبت : ريزهء گياه خشك كه باد برداشته و برده باشد . ذرائع ( zar e ' ) ع . ج . ذريعة . ذرب ( zarb ) ا . ع . نشگرده و شفرهء كفش‌دوزان . ذرب ( zarb ) م . ع . ذربه ذربا ( از باب نصر ) : تيز كرد آن را . ذرب ( zerb ) ا . ع . هسته مانندى كه در گردن انسان و يا ستور پيدا شود . و بيمارى جگر . ذرب ( zorb ) ع . ج . ذرب . يق : قوم ذرب : اى احداء . ذرب ( zarab ) ا . ع . بد زبانى . ج : اذراب . و آزارى كه به نشود . و زنگ . و سخن بد . و بيمارى در لولهء هضم كه طعام هضم نشده دفع گردد . ذرب ( zarab ) م . ع . ذربت معدته ذربا و ذرابة و ذروبة ( از باب سمع ) : تباه شد معدهء او و اصلاح گرفت ( ضد ) . و ذرب السيف و غيره ذربا و ذرابة : تيز و برنده گرديد شمشير و جز آن . و ذرب الجرح : دوا نپذيرفت آن جراحت و تباه گرديد و فراخ شد و زرداب از وى روان گرديد . و نيز ذرب : فحش گفتن و بد زبان گرديدن . ذرب ( zareb ) ا و ص . ع . تيز از هر چيزى . و شفره . و مرد زبان دراز و تيز زبان . و لسان ذرب و سيف ذرب : اى حديد . ج : ذرب . ذرب ( zerab ) ع . ج . ذربة . ذربات ( zareb t ) ص . ع . ج . ذربة . ذربان ( zarab ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه بدى و خلاف . يق : رماه بالذربين يعنى متهم كرد او را ببدى و خلاف . ذربة ( zerbat ) ا . ع . گره گوشت . و زن زبان دراز و خيانتكار . ج : ذرب . و هسته مانندى كه در گردن مردم و يا ستور پديد آيد . ذربة ( zarebat ) ص . ع . مؤنث ذرب يعنى زن بد زبان . ج : ذربات . ذربى ( zarab ) ا . ع . عيب . ذربى ( zarabb ) ا . ع . بلا و سختى و داهيه . ذربيا ( zarabbiy ) ا . ع . عيب . ذربيا ( zarabiy ) ا . ع . بلا و سختى و داهيه . ذرة ( zorat ) ا . ع . قسمى از ارزن . ذرة ( zarrat ) ا . ع . آنچه از روزن در آفتاب پيدا آيد . و واحد ذر يعنى يك مورچه . ذرة ( zorrat ) و ذرت ( zorrat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوعى از غله كه داراى خوشه‌ايست بزرگ و آن را گندم مكه و جوگان نيز مىگويند و مانند گندم يكى از نباتات گرانبهاست و دانه‌هاى آن غذاى نيكوئى است مر انسان و حيوانات را و سبز نارس اين گياه را مىتوان مانند قصيل بحيوانات داد و نيز برگهاى خشك شدهء آن را مانند كاه ستور مىخورند و علاوه مىتوان قند از ذرة استخراج كرد . ذرح ( zarh ) م . ع . ذرح الطعام ذرحا ( از باب فتح ) : ذراريح انداخت در آن طعام . و ذرح الشيئ فى الريح : پرانيد آن چيز را بباد . ذرح ( zarah ) ا . ع . درختى كه از چوب آن پالان سازند . ذرح ( zarrah ) و ذرحرح ( zorahrah ) و ( zorohroh ) و ( zorrohroh ) و ذرحوح ( zorhuh ) ا . ع . جانوركى سمى . ج . ذراريح . مر . ذراح . ذرخش ( zaraxc ) و ( zoraxc ) و ( zoroxc ) ا . پ . رعد و برق و درخش . ذرذار ( zarz r ) ا و ص . ع . رجل ذرذار : مرد پر حرف . و نيز ذرذار لقب مردى . ذرذرة ( zarzarat ) م . ع . پراكندن . يق : ذرذر الحب و الملح و نحوهما ذرذرة . ذرز ( z raz ) م . ع . ذرز ذرزا ( از باب سمع ) : بر لذتهاى دنيا قادر گرديد . ذرطاء ( zert ' ) م . ع . ذرطى فلان